Via Ferrata Set

Door – op juni 20, 2013 – in VIA FERRATA met geen reacties

Via Ferrata Set / Klettersteig Set heeft gebruiksaanwijzing

Via Ferrata is een ontzettend leuke sport, maar er gaan ook veel risico’s mee gepaard. Dus wanneer je besluit te gaan klimmen langs een via ferrata zonder gids, wordt je dan eerst bewust van de werking van een via ferrata (set) en de gevaren. De gevaren lees je in het artikel Risicofactoren bij Via Ferrata.

Hieronder lees je waar je aan denken moet ter voorbereiding van welke via ferrata dan ook, gericht op de via ferrata set.

 

Een goedgekeurde set

In de via ferrata sport zijn alleen industrieel vervaardigde systemen met afgewerkte touweinden toegestaan. Hierin wordt een onderscheidt gemaakt tussen Y-systemen en V-systemen. Beide systemen voldoen aan de CE-norm, maar de V-systemen worden afgeraden, vanwege het remmechanisme. Tijdens de hele tocht is de klimmer maar aan één karabiner gezekerd. Wanneer beide karabiners zijn vastgeklikt werkt de rem namelijk niet. Het V-systeem voldoet dan ook niet aan de strengere UIAA-norm. De Y-systemen daarentegen wel en zijn aanbevolen voor het doen van een via ferrata.

Zelf geknoopte via ferrata sets zijn niet veilig / toegestaan! Ga dus voor een goedgekeurde via ferrata set.

via ferrata V setvia ferrata set Y

                                            V-systeem                                   Y-systeem

Karabiners

De karabiners voor de via ferrata sets zijn specifiek hiervoor ontworpen. Ze bestaan in verschillende vormen en maten, ook wordt er nog steeds vernieuwd in de techniek en gebruiksvriendelijkheid van de karabiner.

De karabiner heeft een aangepast sluitingsmechanisme die automatisch vergrendeld en die alleen opengaat wanneer je deze bewust bedient. Op die manier kan de karabiner nooit uit zichzelf opengaan.

Hieronder aan de hand van plaatjes een overzicht van mogelijke karabiners.

    1. Om deze karabiner open te krijgen zul je eerst met (bijvoorbeeld) je handpalm op de achterkant moeten drukken. Vervolgens kan de karabiner open en kun je overklikken.
    2. Om de tweede karabiner met één hand open te krijgen, moet je waarschijnlijk nog even oefenen. Deze krijg je open door eerst het kokertje (om de sluiting) naar beneden te duwen. Vervolgens kun je de karabiner open trekken.
    3. De laatste karabiner noemen ze vaak een twist-lock. Het kokertje (om de sluiting) dien je dus eerst een kwartslag te draaien, voordat je de karabiner kan open trekken. Ook hier zul je even op moeten oefenen.

via ferrata karabinervia ferrata karabinervia ferrata karabiner

Shock absorptie

Remmechanismes bestaan in verschillende vormen en maten in het Y-systeem. Deze remmechanismen zijn bedacht zodat de val minder pijnlijk wordt. Onder de kop “Krachten” zul je lezen hoeveel krachten er vrijkomen tijdens een val. Wanneer je dat hebt gelezen, begrijp je dat vallen in een via ferrata veel minder aantrekkelijk is en dat het remmechanisme enkel de val verzacht.

    1. In sommige sets is de rem lijn ‘opgebost’ en aan elkaar gestikt. Zodra deze lijn een val moet breken, scheurt deze uit zijn pakketje en verlengt de remweg, waardoor de val deels gebroken wordt.
    2. Een ander remmechanisme is een derde lijn in de via ferrata set.  Deze extra lijn is een dynamisch touw (waar rek in zit), wat is vast gestikt aan de lijnen met haken. Vervolgens is deze lijn door een remplaatje (ijzeren plaatje met gaten) geweven en loopt in een grote lus naar een klipje die je voor het gemak aan je materiaal lus kan vastmaken. Wanneer je ten valt komt zal dit extra touw door het remplaatje schieten. Door de vele wrijving van het remplaatje wordt je afgeremd, dat samen met de rek in het extra touw wordt je val verdraaglijker.

Sommige sets hebben in het touw, aan de karabiners vast, elastiek verwoven om de gebruiksvriendelijkheid te verbeteren. Zo heb je minder lange touwen/schlings aan de karabiners. Ook werkt dit elastiek enigszins verzachtend bij de val.

Hieronder zie je de afbeeldingen van de verschillende soorten remmechanismen van een via ferrata set.

via ferrata set Y  via ferrata set Y

 

 

Krachten

Bij een persoon van 80 kg die een val van 5 m maakt, komt een kracht van 40kN (ongeveer 4 ton) vrij!

Valenergie

E = m x g x h       =       E = 80 x 10 x 5 = 4000 J = 400 kg

E = valenergie (Joule)

m = massa van de klimmer (80 kg)
g = zwaartekrachtversnelling (aantrekkingskracht van de aarde, oftewel zwaartekracht. 9,8m / sec2 = afgerond 10.)
h = valhoogte(5 m)

 

Krachten die vrijkomen (zonder schok absorptie systeem)

F = E / r      =     4000 / 0,1 = 40 kN / 4.000 kg

F = kracht / vangstoot (kN)

E = valenergie (4000 J)
r = remweg (aangenomen: 10 cm rek in het touw = 0,1 m)

 

De vangstoot die maximaal is toegestaan is 6000 N (6kN), de 40kN uit bovenstaand voorbeeld is dus veel te veel. Om dit dus te verminderen zal de remweg langer moeten worden dan bovengenoemde 10 cm. De formule om de lengte van het remtouw te berekenen is als volgt:

Remtouwlengte (minimaal) = E / max. vangstoot     = 4000 j / 6000 N = 0,667 m

 

Er moet voor iemand van 80 kg, bij een val van 5 m dus minimaal 0,667m remtouw beschikbaar zijn (mét een remsysteem) om de vangstoot van 6000 N niet te overschrijden.  Echter, bij een valhoogte van 5 m met een remtouw van 0,667 m krijg je te maken met een zeer hoge valfactor (7,5). Hieronder lees je daar meer over.

 Valfactor

Er komen dus behoorlijke krachten kijken bij het vallen. In de klimmers-wereld wordt bovenstaande ook wel benoemd als valfactor.
In bovenstaand voorbeeld is de valfactor:

valfactor = valhoogte / remtouwlengte           =    5 m / 0,1 m = 50   (zonder rem)
valfactor = valhoogte / remtouwlengte          =    5 m / 0,667 = 7,49
(met rem)

 

Een moderne via-ferrata set kan niet meer dan valfactor 5 hebben, en dan laten we nog achterwege dat het menselijk lichaam zo’n klap maar net kan verdragen.
Dus zelfs met een remmechanisme en remtouw van 0,667 m is de valfactor te hoog. Hoe lang het remtouw dan moet zijn, rekenen we uit met de volgende som:

remtouwlengte = valfactor (max 5) / valhoogte

remtouwlengte = 5 / 5 = 1 m (minimaal!)

 

Er moet dus minimaal 1 meter remtouw beschikbaar zijn om geen grotere valfactor dan 5 te krijgen. Fabrikanten gebruiken valfactor 5 als norm en als veiligheidsmarge hebben de sets 1,1 -1,2 m remtouw.

In onderstaande grafiek zie je nog de vergelijking van krachten tussen een ‘TOUWREM’ en ‘SCHEURBAND’. Beide zijn moderne sets (van Beal).

valgrafiek

Verlengde remweg

De moderne via ferrata sets kunnen dus met behulp van het remmechanisme, de krachten op de klimmer, het materiaal en dus de valfactor verlagen.

De krachten worden door het mechanisme geabsorbeerd, waardoor er geen fatale krachten op de klimmer komen. Zoals vertelt hebben ook de moderne sets een limit (max. valfactor 5), zie plaatje hieronder voor een praktisch voorbeeld.

via ferrata valfactor

 

Laatste afbeelding is afkomstig van Petzl

Share

Geef een reactie